Rola metylacji DNA i RNA w nowotworach: Mechanizmy i potencjał terapeutyczny leków epigenetycznych i epitranskryptomicznych

Abstrakt

Chemiczne modyfikacje DNA i RNA odgrywają kluczową rolę w regulacji ekspresji genów, umożliwiając precyzyjną kontrolę funkcji i adaptację komórek do zmiennych warunków. Najczęściej spotykaną modyfikacją w DNA człowieka jest metylacja cytozyny w pozycji 5 (5mC), a w RNA – metylacja adenozyny w pozycji N6 (m⁶A), uznawana za główną modyfikację epitranskryptomiczną. Regulacja tych modyfikacji opiera się na współdziałaniu trzech grup białek: metylotransferaz, demetylaz oraz białek odczytujących, które rozpoznają modyfikowane zasady i rekrutują białkowe kompleksy efektorowe, przekładając w ten sposób wzór modyfikacji kwasów nukleinowych na odpowiedź biologiczną. Zaburzenia funkcji tych grup białek prowadzą do nieprawidłowych wzorów 5mC i m⁶A, co odgrywa istotną rolę w patogenezie i przebiegu wielu chorób człowieka, w tym nowotworów. Deregulacja metylacji DNA       i RNA wpływa m.in. na kontrolę genów związanych z proliferacją, apoptozą i stabilnością genomu, co może sprzyjać progresji nowotworowej, a dynamika tych zmian i ich odwracalność czyni je atrakcyjnymi celami diagnostycznymi i terapeutycznymi w leczeniu nowotworów.